2. 啊Trợ từ ngữ khíaà, ôi, nhỉ (biểu thị vui mừng, đồng ý)
Chiết tự啊 = 口(khẩu — miệng) + 阿(a): âm phát ra qua miệng → trợ từ ngữ khí cuối câuBiểu thị cảm xúc vui mừng, tán đồng, hoặc nhấn mạnh: 好啊! = Tốt quá! / Được thôi!
Ví dụ好啊!不过,去你们学校怎么走呢?Hǎo a! Búguò, qù nǐmen xuéxiào zěnme zǒu ne?Được thôi! Nhưng, đi đến trường các bạn bằng cách nào?
3. 不过Liên từbúguònhưng, tuy nhiên (chuyển ý)
Chiết tự不: phủ định; 过 = 辶(sước — đi) + 寸(thốn — tấc): vượt qua, quá → "quá"不过 = không quá, chỉ vậy thôi → biểu thị chuyển ý nhẹ hơn 但是; dùng nhiều trong khẩu ngữ
Ví dụ好啊!不过,去你们学校怎么走呢?Hǎo a! Búguò, qù nǐmen xuéxiào zěnme zǒu ne?Được thôi! Nhưng, đi đến trường các bạn bằng cách nào?
4. 怎么Đại từ nghi vấnzěnmethế nào, làm sao, bằng cách nào
Chiết tự怎 = 乍(sạ — đột nhiên) + 心(tâm — lòng): trong lòng chợt thắc mắc → "chẩm" (thế nào, tại sao)么 = âm nhẹ; 怎么 hỏi về cách thức: 怎么走? = đi bằng cách nào?
Ví dụ去你们学校怎么走呢?Qù nǐmen xuéxiào zěnme zǒu ne?Đến trường các bạn đi đường nào?
5. 走Động từzǒuđi, đi bộ; đi theo đường
Chiết tự走 = 土(thổ — đất) + 止(chỉ — bàn chân) + 人(nhân — người): hình người đang bước trên đất → "tẩu" (đi, chạy)怎么走 = đi đường nào; 走路 = đi bộ; 走吧 = đi thôi
Ví dụ去你们学校怎么走?Qù nǐmen xuéxiào zěnme zǒu?Đến trường các bạn đi đường nào?
6. 路Danh từ / Lượng từ tuyến xelùđường; tuyến (xe buýt)
Chiết tự路 = 足(túc — chân) + 各(các — mỗi nơi): đôi chân đặt lên khắp nơi → "lộ" (đường đi)21路 = tuyến xe 21; 走路 = đi bộ; 路上 = trên đường
Ví dụ21路和106路公共汽车都到。Èryāo lù hé yāo líng liù lù gōnggòng qìchē dōu dào.Xe buýt tuyến 21 và tuyến 106 đều đến.
7. 和Liên từhévà, cùng với (nối danh từ)
Chiết tự和 = 禾(hoà — lúa) + 口(khẩu — miệng): ăn cùng nhau nói chuyện hòa thuận → "hòa" (hài hòa, và)和 nối danh từ: 21路和106路 = tuyến 21 và tuyến 106; khác với Việt: không nối mệnh đề
Ví dụ21路和106路都到。Èryāo lù hé yāo líng liù lù dōu dào.Tuyến 21 và tuyến 106 đều đến.
8. 公共汽车Danh từgōnggòng qìchēxe buýt, xe khách công cộng
Chiết tự公 = 八(bát — chia) + 厶(tư — riêng tư): chia sẻ, không riêng tư → "công" (công cộng); 共: cùng chung汽 = 水(thuỷ — nước) + 气(khí — hơi): hơi nước → "khí" (hơi, dùng cho ô tô); 车 = xe; 公共汽车 = xe ô tô công cộng
Ví dụ坐公共汽车很方便。Zuò gōnggòng qìchē hěn fāngbiàn.Đi xe buýt rất tiện.
9. 都Phó từdōuđều, tất cả đều
Chiết tự都 = 者(giả — người) + 阝(ấp — thành phố): nơi tập hợp mọi người → "đô" (đô thị); cũng đọc dū: 首都 thủ đôKhi đọc dōu = đều, tất cả đều: 都到 = đều đến; 都有 = đều có; đặt trước động từ
Ví dụ21路和106路公共汽车都到。Èryāo lù hé yāo líng liù lù gōnggòng qìchē dōu dào.Xe buýt tuyến 21 và 106 đều đến.
10. 到Động từdàođến, tới (nơi nào đó)
Chiết tự到 = 至(chí — đến tận) + 刀(đao — dao): đến tận cùng nhanh như dao → "đáo" (đến, đến nơi)都到 = đều đến; 就到 = sắp đến ngay; 到了 = đến rồi
Ví dụ骑自行车十五分钟就到。Qí zìxíngchē shíwǔ fēnzhōng jiù dào.Đạp xe chỉ mười lăm phút là tới.
11. 骑Động từqíđạp (xe), cưỡi (ngựa)
Chiết tự骑 = 马(mã — ngựa) + 奇(kỳ — kỳ lạ): người kỳ tài cưỡi ngựa → "kỵ" (cưỡi)骑自行车 = đạp xe; 骑马 = cưỡi ngựa; 骑摩托车 = đi xe máy
Ví dụ骑自行车也很快。Qí zìxíngchē yě hěn kuài.Đạp xe đạp cũng rất nhanh.
Ví dụ骑自行车也很快,十五分钟就到。Qí zìxíngchē yě hěn kuài, shíwǔ fēnzhōng jiù dào.Đạp xe cũng rất nhanh, chỉ 15 phút là tới.
13. 分钟Danh từ / Lượng từfēnzhōngphút
Chiết tự分 = 八(bát — chia) + 刀(đao — dao): chia cắt → "phân" (phần, phút)钟 = 钅(kim — kim loại) + 童(đồng — trẻ em): chuông đồng → "chung" (chuông, đồng hồ); 分钟 = phút (đơn vị thời gian)
Ví dụ十五分钟就到。Shíwǔ fēnzhōng jiù dào.Chỉ 15 phút là tới nơi.
14. 就Phó từjiùngay, liền, chỉ (nhấn mạnh sự nhanh/sớm)
Chiết tự就 = 京(kinh — kinh đô) + 尤(vưu — đặc biệt): nhanh chóng đến kinh đô → "tựu" (ngay lập tức, hoàn thành)就到 = ngay là đến; 就是 = chính là; 就这样 = cứ thế thôi → xem mục 语言点 1
Ví dụ十五分钟就到。Shíwǔ fēnzhōng jiù dào.Chỉ 15 phút là tới (nhanh hơn bạn nghĩ).
Ví dụ在校园的东南边。Zài xiàoyuán de dōngnán biān.Ở phía đông nam khuôn viên trường.
16. 东南Danh từdōngnánđông nam (phương hướng)
Chiết tự东 = 日(nhật — mặt trời) + 木(mộc — cây): mặt trời mọc phía sau cây = hướng đông; 南: hướng về phía ấm → nam4 hướng: 东 · 南 · 西 · 北 Đông – Nam – Tây – Bắc; 东南 = đông nam; 西北 = tây bắc
Ví dụ宿舍在校园的东南边。Sùshè zài xiàoyuán de dōngnán biān.Ký túc xá ở phía đông nam khuôn viên.
17. 东Danh từdōngđông (phương hướng); dùng đặt tên tòa nhà
Chiết tự东 = 日(nhật — mặt trời) + 木(mộc — cây): giáp cốt văn vẽ mặt trời đang mọc phía cây = hướng đông东5号楼 = tòa nhà phía đông, số 5; 东边 = phía đông; ↔ 西 xī (tây)
Ví dụ在校园的东南边,是东5号楼。Zài xiàoyuán de dōngnán biān, shì dōng wǔ hào lóu.Ở phía đông nam khuôn viên, đó là tòa nhà Đông 5.
18. 号Danh từ / Lượng từhàosố (thứ tự); ngày (trong tháng)
Chiết tự号 = 口(khẩu — miệng) + 丂(khảo — thổi sáo): tiếng gọi, hiệu lệnh → "hiệu" (số thứ tự, hiệu lệnh)房间号 = số phòng; 502号 = số 502; 东5号楼 = tòa nhà số 5 (phía đông)
Ví dụ你的房间号是多少?Nǐ de fángjiān hào shì duōshao?Số phòng của bạn là bao nhiêu?
Ví dụ你的房间号是多少?Nǐ de fángjiān hào shì duōshao?Số phòng của bạn là bao nhiêu?
20. 多少Đại từ nghi vấnduōshaobao nhiêu (hỏi số lượng)
Chiết tự多 = 夕(tịch — chiều tối) × 2: nhiều buổi tối → "đa" (nhiều); 少 = 小(tiểu — nhỏ) + nét chéo: ít → "thiểu"多少 = nhiều hay ít → bao nhiêu; hỏi số điện thoại, số phòng: không cần lượng từ → xem mục 语言点 4
Ví dụ你的电话号码是多少?Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?Số điện thoại của bạn là bao nhiêu?
21. 室Danh từshìphòng (dùng trong địa chỉ, số phòng)
Chiết tự室 = 宀(miên — mái nhà) + 至(chí — đến nơi): nơi ta đến để trú ngụ → "thất" (phòng, căn hộ)502室 = phòng 502; so sánh: 教室 jiàoshì phòng học; 办公室 văn phòng
Ví dụ我的宿舍是东5号楼502室。Wǒ de sùshè shì dōng wǔ hào lóu wǔ líng èr shì.Ký túc xá của tôi là phòng 502, tòa nhà Đông 5.
22. 电话Danh từdiànhuàđiện thoại (cố định)
Chiết tự电 = 雨(vũ — mưa) + 申(thân — sấm sét): tia sét → "điện"; 话 = 讠(ngôn — lời nói) + 舌(thiệt — lưỡi): lời nói → "thoại"电话 = lời truyền qua điện = điện thoại; 电话号码 = số điện thoại; ↔ 手机 (di động)
Ví dụ你的电话号码是多少?Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?Số điện thoại của bạn là bao nhiêu?
23. 号码Danh từhàomǎsố, số hiệu (điện thoại, nhà, phòng...)
Chiết tự号 = số, hiệu; 码 = 石(thạch — đá) + 马(mã — ngựa): đá có đánh dấu → "mã" (mã số, ký hiệu)电话号码 = số điện thoại; 手机号码 = số di động; 房间号码 = số phòng
Ví dụ号码是多少?Hàomǎ shì duōshao?Số là bao nhiêu?
24. 手机Danh từshǒujīđiện thoại di động
Chiết tự手 = hình bàn tay (giáp cốt văn) → "thủ" (tay); 机 = 木(mộc — gỗ) + 几(kỷ — cái bàn): máy dệt cổ → "cơ" (máy, cơ chế)手机 = máy cầm tay = điện thoại di động; ↔ 电话 điện thoại cố định
Ví dụ你有手机吗?Nǐ yǒu shǒujī ma?Bạn có điện thoại di động không?
25. 等Động từděngđợi, chờ
Chiết tự等 = 竹(trúc — tre) + 寺(tự — đền thờ đo giờ): ngồi dưới tre trước đền đợi đến giờ → "đẳng" (chờ đợi, đẳng cấp)我等你 = tôi đợi bạn; 等一下 = chờ một chút; 等等 = đợi đợi (khẩu ngữ)
Ví dụ好,我等你。Hǎo, wǒ děng nǐ.Được, tôi đợi bạn.
叁
课文 · Bài khóa
张红 mời 玛丽 đến thăm trường và hỏi số điện thoại
0:00 / 0:00
你的电话号码是多少?
张红Zhāng Hóng
玛丽,周末你有空儿吗?Mǎlì, zhōumò nǐ yǒu kòngr ma?Mary, cuối tuần bạn có rảnh không?
玛丽Mǎlì
有。什么事?Yǒu. Shénme shì?Có. Có chuyện gì vậy?
张红Zhāng Hóng
来我们学校玩儿吧!Lái wǒmen xuéxiào wánr ba!Đến trường chúng mình chơi đi!
玛丽Mǎlì
好啊!不过,去你们学校怎么走呢?Hǎo a! Búguò, qù nǐmen xuéxiào zěnme zǒu ne?Được thôi! Nhưng, đến trường các bạn đi đường nào?
张红Zhāng Hóng
21路和106路公共汽车都到。骑自行车也很快,十五分钟就到。Èryāo lù hé yāo líng liù lù gōnggòng qìchē dōu dào. Qí zìxíngchē yě hěn kuài, shíwǔ fēnzhōng jiù dào.Xe buýt tuyến 21 và 106 đều đến. Đạp xe cũng rất nhanh, 15 phút là tới.
玛丽Mǎlì
你的宿舍在哪儿?Nǐ de sùshè zài nǎr?Ký túc xá của bạn ở đâu?
张红Zhāng Hóng
在校园的东南边,是东5号楼。Zài xiàoyuán de dōngnán biān, shì dōng wǔ hào lóu.Ở phía đông nam khuôn viên, là tòa nhà Đông 5.
玛丽Mǎlì
你的房间号是多少?Nǐ de fángjiān hào shì duōshao?Số phòng của bạn là bao nhiêu?
张红Zhāng Hóng
502号。我的宿舍是东5号楼502室。Wǔ líng èr hào. Wǒ de sùshè shì dōng wǔ hào lóu wǔ líng èr shì.Số 502. Ký túc xá của tôi là phòng 502 tòa nhà Đông 5.
玛丽Mǎlì
你的电话号码是多少?Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?Số điện thoại của bạn là bao nhiêu?
张红Zhāng Hóng
63861023。你有手机吗?Liù sān bā liù yāo líng èr sān. Nǐ yǒu shǒujī ma?63861023. Bạn có điện thoại di động không?
玛丽Mǎlì
没有,不过我朋友有。Méiyǒu, búguò wǒ péngyou yǒu.Không có, nhưng bạn tôi có.
注释 · Chú thích 有空儿 yǒu kòngr 有空 = có thời gian rảnh rỗi. 儿 là 儿化音 (erhua) thêm vào cuối từ trong tiếng Bắc Kinh: 空儿 kòngr → âm /r/ cuốn lưỡi. Trong bài này 有空儿吗? = Có rảnh không?
来……玩儿吧 lái … wánr ba Cách mời ai đến chơi/thăm: 来……玩儿吧! = Đến (đâu đó) chơi đi! 玩儿 wánr (chơi, thăm) cũng có 儿化. 吧 cuối câu biểu thị lời mời/gợi ý.
你有空儿吗? — Bạn có rảnh không?
来我们学校玩儿吧! — Đến trường mình chơi đi!
好,我等你。 — Được, tôi đợi bạn.
肆
语言点 · Ngữ pháp trọng điểm
1. 【二17】就 — Phó từ "就": sự việc xảy ra nhanh/sớm hơn dự kiến
Ví dụ trong bài: 十五分钟就到。 — 就 nhấn mạnh thời gian ngắn hay kết quả đến sớm hơn người nghe nghĩ.
Cấu trúc: Thời gian ngắn/Điều kiện + 就 + Động từ
①
骑自行车十五分钟就到。Qí zìxíngchē shíwǔ fēnzhōng jiù dào.Đạp xe chỉ 15 phút là tới (rất nhanh).
②
他学了一个月汉语就能说了。Tā xuéle yī gè yuè Hànyǔ jiù néng shuō le.Anh ấy học tiếng Trung một tháng là đã nói được rồi.
③
我就住在学校旁边。Wǒ jiù zhù zài xuéxiào pángbiān.Tôi ở ngay cạnh trường thôi (rất gần).
Chú ý:就 biểu thị thời gian ngắn hoặc dễ dàng hơn dự kiến; ↔ 才 cái (muộn hơn/khó hơn dự kiến)
2. 【一22】呢 (2) — Trợ từ "呢" cuối câu nghi vấn đặc biệt
Ví dụ trong bài: 去你们学校怎么走呢?
呢 đặt ở cuối câu nghi vấn đặc biệt (有 chữ hỏi: 什么/哪儿/怎么/多少...) để tăng ngữ khí nghi vấn, câu nghe mềm hơn và tự nhiên hơn trong khẩu ngữ.
①
去你们学校怎么走呢?Qù nǐmen xuéxiào zěnme zǒu ne?Đến trường các bạn đi đường nào nhỉ?
②
你的宿舍在哪儿呢?Nǐ de sùshè zài nǎr ne?Ký túc xá của bạn ở đâu nhỉ?
③
你的电话号码是多少呢?Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao ne?Số điện thoại của bạn là bao nhiêu nhỉ?
Lưu ý:呢 (1) ở Bài 2 = câu hỏi hoàn lại ("còn bạn thì sao?"); 呢 (2) = cuối câu nghi vấn đặc biệt (nhấn ngữ khí)
3. 号码表达法 — Cách đọc số điện thoại, số phòng
Ví dụ trong bài: 63861023 / 13695670132
Số điện thoại, số nhà, số phòng được đọc từng chữ số một. Đặc biệt: chữ số "1" thường đọc là "yāo" (幺) để tránh nhầm lẫn với chữ số "7" (qī).
Số
Đọc sai
Đọc đúng
63861023
liù sān bā liù yī líng èr sān
liù sān bā liù yāo líng èr sān
13695670132
yī sān liù jiǔ wǔ liù qī líng yī sān èr
yāo sān liù jiǔ wǔ liù qī líng yāo sān èr
108
yī líng bā
yāo líng bā
Số phòng 502 đọc là wǔ líng èr (từng chữ số, không phải 五百零二 wǔ bǎi líng èr).
4. 【一04】"几" 和 "多少" (1) — Hỏi số lượng
Ví dụ trong bài: 你的房间号是多少? / 你在几号楼?
Từ hỏi
Dùng khi nào
Lượng từ
Ví dụ
几
Số nhỏ (thường < 10), không rõ bao nhiêu
Bắt buộc có lượng từ
你在几号楼?(第几楼?)
多少
Bất kỳ số nào, kể cả số lớn
Có hoặc không có lượng từ
你的电话号码是多少?
①
你们班有几个学生?Nǐmen bān yǒu jǐ ge xuésheng?Lớp các bạn có bao nhiêu sinh viên? (số nhỏ, có 个)
②
你的手机号码是多少?Nǐ de shǒujī hàomǎ shì duōshao?Số điện thoại di động của bạn là bao nhiêu? (số lớn, không cần lượng từ)
③
你有多少本书?Nǐ yǒu duōshao běn shū?Bạn có bao nhiêu quyển sách? (多少 + lượng từ 本 cũng được)